Tipik ağrı nöbetleri; çoğu zaman dinlenme halinde veya sakin durumda etkili olur; genellikle gece veya sabah erken saatlerde görülür. Ani başlangıçlıdır. Yanlarda (lumbar bölgede) gittikçe artan ağrı başlar, karın bölgesine doğru yayılır. Kasıklara, testis yada labialara yayılabilir. Ağrı kıvrandırıcıdır ve ağrı varlığında sakin durmak imkansızdır. Taşa bağlı ağrınız var ise; oturur, kalkar, yürür, uzanır ve rahatsız eden şeyden kurtulmak için devamlı hareket edersiniz.

Başka ne şeklinde emareler olabilir?

Tipik olan ağrı ile beraber idrar şikayetleri de olabilir. İdrar yapma ile yanma hissi, idrarın kırmızımsı veya pembe renkte, kanlı gelmesi görülebilir. Taş hastalarında, tıkanıklığa bağlı olarak farklı derecelerde enfeksiyonlarda sık görülmektedir. Ağır enfeksiyon tablosu oluşabilir bu durumda bulantı kusma ve ateş sıklıkla vardır.

Tüm taşlar direkt filmlerde görülebilir mi?

Taşların çoğunluğunun direkt filmlerde değişken derecelerde görülebilmesine karşın bu filmlerde görülmeyen taşlar da vardır. Ek olarak bu filmlerde taşların görülebilmesi için belirli boyuta ulaşması gereklidir.

Nasıl tanı konur?

Taşların birçoğunun belirlenebildiği ergonomik bir tanı yöntemi olan ultrasonografi ek olarak böbreklerin değerlendirilmesine olanak tanır. Beraberinde idrar tahlili ile idrar özellikleri, kristal varlığı, kanama ve enfeksiyon olup olmadığı belirlenir. Gerektiğinde ve girişimsel tedavi şekilleri düşünülen hastalar da IVP (ilaçlı böbrek filmi-kontrastlı üriner sistem grafisi) çekilebilir. Tomografinin gerekli olduğu durumlar da vardır.

Böbrek taşında tedavi alternatifleri nelerdir?

Böbrek taşları; seçilmiş hastalarda belirli bir boyuta kadar ESWL( Extracorporeal Shock-Wave Lithotripsy)(Taş Kırma) ile tedavi edilebilir. Cerrahi yöntemlerden Perkütan Nefrolitotomi şeklinde kapalı ameliyatlar ve açık ameliyatlar da uygulanmaktadır.

Taş hastalığının tedavisinde;

İdrar yolu enfeksiyonları önleme veya tedavi etme,
Taş analizi sonucu taşın içeriği öğrenilerek diyetin düzenlenmesi,
Gerekiyorsa metabolik araştırma yapılarak taş oluşum nedenin bulunması ve tedavi edilmesi önem taşır.

Üreter taşları

Üreter taşları hangi şikayetlere yol açar?

Üreter taşlarında şikayetler ağrı, bulantı kusma şeklinde olabilmektedir. Üst üreter taşlarında ağrı yan bölgede olup, sırta ve kasığa doğru yayılır, testislere vurabilir. Alt üreter sırta ve kasığa doğru yayılır, testislere vurabilir. Alt üreter taşlarında ek olarak idrar yapma ile yanma , sık idrara çıkma, acil işeme isteği olabilir ve penis köküne, vajinaya vurabilir.

Nasıl tanınır?

Direkt film ile veya ultrasonografi ile belirlenir. İntravenöz pyelografi (IVP-ilaçlı böbrek filmi) ile idrar yolları ve böbreğin durumu incelenebilir. İdrar tahlili ile kanamanın, enfeksiyonun varlığı belirlenir.

Üreter taşlarının düşme olasılığı var mıdır?

Her üreter taşı bir girişimi gerektirmeyebilir. Genel olarak üretere dışardan bir bası yada içerde bir darlık yoksa çapı 4-5mm taşların kendiliğinden düşme mümkünlığı yüksektir. Bu çaptaki üst üreter taşlarının % 29-98’i, distal üreter taşlarının %78-98’i, düşebilmektedir. Daha önce taş düşürmüş olanlarda sonradan gelişen taşların düşmesi daha basit olabilmektedir.

Hangi durumlarda bir girişim gereklidir?

Üreter taşlarında girişim yapma kararı vermede önemli bir ölçü böbreğin gördüğü hasar durumudur. Eğer böbrekte çalışma bozukluğu, enfeksiyon, ciddi derecede böbrek genişlemesi(şişmesi) benzer biçimde durumlar var ise veya tek böbreklilerde veya diğer böbrek çalışması bozuk ise girişim için süre kaybedilmemelidir. Kendiliğinden düşmenin tolere edilemediği ve iş veriminin düştüğü durumlarda da girişim yapılabilir. Tam üreteral tıkanıklık var ise iki haftadan önce girişim yapılması şarttır, 6 haftayı geçerse böbrekte geri dönülmez hasar gelişir.

Ağrının geçmesi her vakit taşın düşmüş olduğunu mu gösterir?

Ağrının kaybolması çoğu süre iyileşme olarak algılamaktadır, bu konum son aşama tehlikelidir. İdrar geçişine engel olmasının yarattığı böbrek hasarı unutulmamalıdır. Küçük taşlar hareketli olmaları sebebiyle daha fazla ağrı ve şikayete yol açabileceği, büyük taşların ise hareketsiz olmaları sebebiyle daha azca ağrı yaptıkları bilinmelidir.

Nasıl tedavi edilir?

ESWL(taş kırma) ve endoskopik (kapalı) veya açık cerrahi yöntemler tercih edilir. Taşın ebatlarına, yerine ve idrar kanalları ile böbreklerin durumuna nazaran belirlenir.